Thì hiện tại hoàn thành: Công thức, cách dùng và bài tập có đáp án

Hiện tại hoàn thành là một trong những thì quan trọng, được sử dụng phổ biến trong tiếng Anh.Tuy nhiên, người học thường nhầm lẫn thì này với quá khứ đơn và hiện tại hoàn thành tiếp diễn do cả ba đều có thể đề cập đến sự việc trong quá khứ.

Để sử dụng chính xác, bạn cần hiểu rõ bản chất, công thức hiện tại hoàn thành, cách dùng và các dấu hiệu nhận biết thường gặp. Bài viết dưới đây tổng hợp các kiến thức trọng tâm, kèm ví dụ minh họa và bài tập có đáp án để bạn dễ dàng ôn luyện.

Thì hiện tại hoàn thành là gì?

Thì hiện tại hoàn thành (Present Perfect) được dùng để diễn tả hành động hoặc trạng thái bắt đầu hay xảy ra trong quá khứ nhưng có mối liên hệ với hiện tại. 

Tùy theo ngữ cảnh, thì này có thể nhấn mạnh kết quả hiện tại, trải nghiệm trong cuộc sống, số lần một sự việc đã xảy ra hoặc trạng thái kéo dài từ quá khứ đến nay. Khi đề cập đến hành động đã hoàn thành, người nói thường không xác định thời điểm xảy ra bằng một mốc quá khứ đã kết thúc.

Ví dụ:

• I have finished my homework. (Tôi đã làm xong bài tập về nhà.)
• She has lived in Hanoi for five years. (Cô ấy đã sống ở Hà Nội được 5 năm.)

Trong câu thứ nhất, việc làm bài tập đã xảy ra trước thời điểm nói nhưng kết quả hiện tại là bài tập đã hoàn thành. Trong câu thứ hai, hành động bắt đầu trong quá khứ và vẫn tiếp tục đến hiện tại.

Khi nào không nên dùng hiện tại hoàn thành?

Thông thường, không dùng thì hiện tại hoàn thành khi câu có mốc thời gian quá khứ cụ thể và đã kết thúc như:

• yesterday
• last night
• last week
• in 2020
• two days ago

Ví dụ:

• I visited Da Nang last year. ✓
• I have visited Da Nang last year. ✗

“Last year” là thời gian đã kết thúc nên câu phải dùng quá khứ đơn.

Công thức thì hiện tại hoàn thành

Câu khẳng định

S + have/has + V3/V-ed

Trong đó:

• I/You/We/They + have
• He/She/It + has

Ví dụ:

• I have completed the report. (Tôi đã hoàn thành báo cáo.)
• She has finished her homework. (Cô ấy đã làm xong bài tập.)

Câu phủ định

S + have/has + not + V3/V-ed

Dạng viết tắt:

• have not = haven’t
• has not = hasn’t

Ví dụ:

• I haven’t seen him today. (Hôm nay tôi chưa gặp anh ấy.)
• He hasn’t finished his work yet. (Anh ấy vẫn chưa hoàn thành công việc.)

Câu nghi vấn

Have/Has + S + V3/V-ed?

Ví dụ:

• Have you finished your homework? (Bạn đã làm xong bài tập chưa?)
• Has she arrived yet? (Cô ấy đã đến chưa?)

Câu hỏi có từ để hỏi

Wh-word + have/has + S + V3/V-ed?

Ví dụ:

• How long have you lived here? (Bạn đã sống ở đây bao lâu?)
• Where has he gone? (Anh ấy đã đi đâu?)

Lưu ý: Sau have/has phải sử dụng quá khứ phân từ (V3), không phải dạng quá khứ đơn (V2), trừ trường hợp hai dạng này trùng nhau.

Cách dùng thì hiện tại hoàn thành

Để sử dụng hiện tại hoàn thành chính xác, không nên chỉ dựa vào các trạng từ xuất hiện trong câu. Quan trọng hơn, bạn cần xác định mối liên hệ giữa hành động trong quá khứ và thời điểm hiện tại.

Diễn tả hành động trong quá khứ có kết quả ở hiện tại

Ví dụ: I have lost my keys. (Tôi đã làm mất chìa khóa.)

Hành động mất chìa khóa xảy ra trước thời điểm nói, nhưng kết quả hiện tại là người nói vẫn chưa có chìa khóa.

Ví dụ: She has broken her phone. (Cô ấy đã làm hỏng điện thoại.)

Diễn tả hành động bắt đầu trong quá khứ và kéo dài đến hiện tại

Trong trường hợp này, thì hiện tại hoàn thành thường đi cùng for hoặc since.

Ví dụ:

• I have lived here for six years. (Tôi đã sống ở đây được 6 năm.)
• She has worked for this company since 2022. (Cô ấy đã làm việc cho công ty này từ năm 2022.)

Diễn tả trải nghiệm trong cuộc sống

Khi nói về những trải nghiệm đã từng hoặc chưa từng có trong đời mà không đề cập đến thời gian cụ thể, có thể sử dụng Present Perfect.

Ví dụ:

• Have you ever visited Singapore? (Bạn đã từng đến Singapore chưa?)
• I have never eaten Korean barbecue. (Tôi chưa bao giờ ăn thịt nướng Hàn Quốc.)

Diễn tả hành động vừa mới xảy ra

Trong trường hợp này, hiện tại hoàn thành thường đi với just.

Ví dụ:

• He has just arrived. (Anh ấy vừa mới đến.)
• They have just finished dinner. (Họ vừa ăn tối xong.)

Diễn tả hành động lặp lại nhiều lần tính đến hiện tại

Ví dụ:

• I have watched this film three times. (Tôi đã xem bộ phim này ba lần.)
• She has visited Paris twice. (Cô ấy đã đến Paris hai lần.)

Diễn tả hành động xảy ra trong khoảng thời gian chưa kết thúc

Ví dụ: I have had three cups of coffee today. (Hôm nay tôi đã uống ba cốc cà phê.)

Câu này phù hợp khi “today” vẫn chưa kết thúc tại thời điểm nói.

Dấu hiệu nhận biết thì hiện tại hoàn thành

Một số trạng từ và cụm từ thường xuất hiện cùng hiện tại hoàn thành gồm:

Tuy nhiên, dấu hiệu nhận biết thì hiện tại hoàn thành chỉ mang tính hỗ trợ. Một số từ như “today”, “this week” hay “recently” có thể xuất hiện trong nhiều cấu trúc khác nhau. Vì vậy, người học vẫn cần dựa vào ý nghĩa của câu.

Phân biệt hiện tại hoàn thành và quá khứ đơn

Để phân biệt hai thì, người học cần xem xét cách người nói đề cập đến sự việc. Nếu hành động được đặt trong một khoảng thời gian quá khứ đã kết thúc, quá khứ đơn thường phù hợp. Ngược lại, nếu muốn nhấn mạnh kết quả, trải nghiệm hoặc tình trạng kéo dài đến hiện tại, có thể sử dụng thì hiện tại hoàn thành.

Phân biệt hiện tại hoàn thành và hiện tại hoàn thành tiếp diễn

Cấu trúc thì hiện tại hoàn thành tiếp diễn:

S + have/has + been + V-ing

Thì hiện tại hoàn thành (Present Perfect Simple) và hiện tại hoàn thành tiếp diễn (Present Perfect Continuous) đều được dùng để diễn tả những sự việc trong quá khứ có mối liên hệ với hiện tại. Tuy nhiên, hai thì thường khác nhau về trọng tâm diễn đạt.

Hiện tại hoàn thành thường nhấn mạnh kết quả, số lượng hoặc việc một hành động đã hoàn tất. Trong khi đó, hiện tại hoàn thành tiếp diễn tập trung nhiều hơn vào quá trình, khoảng thời gian hoặc tính liên tục của hoạt động.

Ví dụ:

• I have read three books. (Tôi đã đọc xong ba cuốn sách.)
• I have been reading for three hours. (Tôi đã đọc sách suốt ba giờ.)

Lưu ý: Hiện tại hoàn thành tiếp diễn cũng có thể diễn tả hoạt động vừa kết thúc nhưng vẫn để lại kết quả ở hiện tại. Ngoài ra, với một số động từ như live hoặc work, cả hai thì đều có thể được sử dụng để mô tả một tình trạng kéo dài từ quá khứ đến nay.

Bài tập thì hiện tại hoàn thành có đáp án

Ba bài tập dưới đây giúp bạn củng cố kiến thức và rèn luyện khả năng sử dụng thì hiện tại hoàn thành trong từng ngữ cảnh.

Bài 1: Chia động từ trong ngoặc ở thì hiện tại hoàn thành

1. She ________ (finish) her homework already.
2. I ________ never ________ (visit) Australia.
3. They ________ (live) in this city for ten years.
4. Tom ________ just ________ (arrive) at the airport.
5. ________ you ever ________ (eat) Japanese food?

Đáp án:

1. has finished
2. have never visited
3. have lived
4. has just arrived
5. Have – eaten

Bài 2: Chọn hiện tại hoàn thành hoặc quá khứ đơn

1. I ________ (see) that film three times so far.
2. She ________ (go) to Hue last summer.
3. We ________ (know) each other since 2020.
4. He ________ (finish) the project yesterday.
5. ________ you ever ________ (travel) by plane?

Đáp án:

1. have seen
2. went
3. have known
4. finished
5. Have – travelled/traveled

Bài 3: Viết lại câu sao cho nghĩa không đổi

1. I started studying English five years ago, and I still study it.
   → I ______________________________.
2. She started working here in 2022.
   → She ____________________________.
3. This is the first time I have visited Singapore.
   → I ______________________________.
4. The last time I saw Tom was two months ago.
   → I ______________________________.
5. He has never eaten sushi before.
   → This is _________________________.

Đáp án:

1. I have studied English for five years.
2. She has worked here since 2022.
3. I have never visited Singapore before.
4. I haven’t seen Tom for two months.
5. This is the first time he has eaten sushi.

Thì hiện tại hoàn thành là kiến thức ngữ pháp quan trọng giúp người học diễn đạt những sự việc trong quá khứ có mối liên hệ với hiện tại. Để sử dụng thành thạo, bạn cần ghi nhớ công thức have/has + V3, hiểu rõ từng trường hợp sử dụng và phân biệt với quá khứ đơn cũng như hiện tại hoàn thành tiếp diễn. 

Bên cạnh việc học lý thuyết, hãy thường xuyên luyện tập với các ví dụ và bài tập thực tế để vận dụng thì hiện tại hoàn thành chính xác, tự nhiên hơn trong giao tiếp và viết tiếng Anh.

Câu hỏi thường gặp về thì hiện tại hoàn thành

Hiện tại hoàn thành dùng V2 hay V3?

Hiện tại hoàn thành sử dụng V3/V-ed, không sử dụng V2.

Ví dụ:

• He has written a letter. ✓
• He has wrote a letter. ✗

Since và for trong thì hiện tại hoàn thành khác nhau như thế nào?

Since đi với mốc thời gian, còn for đi với khoảng thời gian.

Ví dụ:

• for two hours
• for five days
• for ten years
• since Monday
• since 2021
• since I was a child

Ví dụ câu: 

• We have known each other for ten years.
• We have known each other since 2016.

Khi nào dùng hiện tại hoàn thành tiếp diễn?

Thì hiện tại hoàn thành tiếp diễn thường được sử dụng khi người nói muốn nhấn mạnh quá trình hoặc khoảng thời gian một hành động diễn ra.

Ví dụ: I have been studying for three hours.

Câu này tập trung vào quá trình học kéo dài ba giờ thay vì kết quả đã học được bao nhiêu.

Từ khóa: 

• Hiện tại hoàn thành công thức
• Hiện tại hoàn thành dấu hiệu nhận biết
• Thì hiện tại hoàn thành tiếp diễn
• Bài tập thì hiện tại hoàn thành
• Thì hiện tại hoàn thành đơn
• Hiện tại hoàn thành ví dụ
• Hiện tại hoàn thành PDF
• Công thức hiện tại hoàn thành tiếp diễn